Η ακαδημία του Πλάτωνα

 

Η Ακαδημία που ίδρυσε ο Πλάτων στην Αθήνα το 387 π.Χ. θεωρείται το πρώτο πανεπιστήμιο του κόσμου. Η θέση της Ακαδημίας τοποθετείται σύμφωνα με τις γραπτές πηγές έξω από τα τείχη, στα δυτικά του Διπύλου, δίπλα στον ποταμό Κηφισό και κοντά στο λόφο του Ίππιου Κολωνού. Ο Πλάτων ίδρυσε την Ακαδημία αμέσως μετά το πρώτο ταξίδι του στις Συρακούσες και ήταν ο επικεφαλής της μέχρι τα γεράματά του που αποσύρθηκε στην οικία του και έγραψε τους Νόμους. Όσο έλειπε στα ταξίδια του στις Συρακούσες, τον αντικατέστησαν ο Ηρακλείδης ο Ποντικός, ο Αριστοτέλης και ο Εύδοξος.

Η στήλη της Ροζέτας

 Η «Στήλη της Ροζέτας» είναι μια πέτρινη πλάκα από γρανοδιορίτη, που προέρχεται από τον ναό του Πτολεμαίου Ε΄ του Επιφανούς. Χρονολογείται στο 196 π.Χ.
Το όνομά της προέρχεται από την πόλη Rachid (στα γαλλικά: Rosette) της Κάτω Αιγύπτου, στο βορειοδυτικό τμήμα του Δέλτα του Νείλου. Φέρει εγχάρακτη επιγραφή, ένα ψήφισμα του συμβουλίου των ιερέων για τον πρώτο χρόνο εορτασμού της στέψης του δεκατριάχρονου Πτολεμαίου Ε΄. Το διάταγμα εμφανίζεται σε τρία συστήματα γραφής: αρχαία αιγυπτιακά ιερογλυφικά, δημοτική (κοπτική) γραφή και αρχαία ελληνικά. Επειδή το κείμενο και στις τρεις γραφές είναι παρόμοιο (με ελάχιστες διαφορές μεταξύ τους), η στήλη της Ροζέτας αποτέλεσε το κλειδί για την κατανόηση των αιγυπτιακών ιερογλυφικών.

Tοιχογραφία από το Τελ Κάμπρι του Ισραήλ

 

Η συγκεκριμένη αποκατεστημένη τοιχογραφία από το Τελ Κάμπρι αποτελεί απόδειξη την εργασίας τεχνιτών από το Αιγαίο στην Παλαιστίνη ήδη από τη Μέση Εποχή του Χαλκού. Η τοιχογραφία βρέθηκε στην αρχαία χανανιτική θέση Τελ Κάμπρι του σημερινού Ισραήλ. Εκεί βρέθηκαν 100 τοιχογραφικά θραύσματα και τέσσερα παραδείγματα αιγαιακών τοιχογραφιών, ένα από τα οποία, μικρογραφικό, παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνο της Δυτικής Οικίας της Θήρας. Σύμφωνα με τους μελετητές, είναι σαφώς παλαιότερα από εκείνα της αιγυπτιακής Τελ ελ Ντάμπα και της συριακής Κάτνα. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στους επιστήμονες να εικάζουν ότι τα τοιχογραφήματα είναι έργο Αιγαίων ή εκπαιδευμένων στο Αιγαίο τεχνιτών που έφταναν στην Παλαιστίνη μέσω Κυπρίων μεσαζόντων. 

 Την εργασία τεχνιτών από το Αιγαίο στην Παλαιστίνη ήδη από τη Μέση Εποχή του Χαλκού συστήνει η μελέτη 100 τοιχογραφικών θραυσμάτων που βρέθηκαν στην αρχαία χανανιτική θέση Τελ Κάμπρι του σημερινού Ισραήλ. Πρόκειται για ευρήματα του 2008 και του 2009, τα οποία , σύμφωνα με τους ερευνητές Eric Cline, Assaf Yasur-Landau και Nurith Goshen προέρχονταν από το κονιαμένο πάτωμα και τους τοίχους ανακτορικού κτιρίου. Τα δείγματα αιγαιακής τέχνης στη θέση, όπως και στην ευρύτερη περιοχή δεν είναι σπάνια. Στο ίδιο το Τελ Κάμπρι έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα τέσσερα παραδείγματα αιγαιακών τοιχογραφιών, ένα από τα οποία – μικρογραφικό, που βρέθηκε από τους Kempinski και Νiemeier – παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνο της Δυτικής Οικίας της Θήρας. Τα νέα ευρήματα όμως, εκτός από τη συνάφειά τους με αιγαιακά παραδείγματα, χρονολογούνται και σε μια περίοδο πρώιμη, όντας σχεδόν σύγχρονα με τα αντίστοιχα της θέσης Αλαλάκ (κοντά στα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία) και σαφώς παλαιότερα από εκείνα της αιγυπτιακής Τελ ελ Ντάμπα και της συριακής Κάτνα. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στους επιστήμονες να εικάζουν ότι τα τοιχογραφήματα είναι έργο Αιγαίων ή εκπαιδευμένων στο Αιγαίο τεχνιτών που έφταναν στην Παλαιστίνη μέσω Κυπρίων μεσαζόντων.

Αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων πραγματοποιείται σε άρθρο του περιοδικού American Journal of Archaeology το οποίο είναι διαθέσιμο μέσω διαδικτύου.

Πηγή: American Journal of Archaeology, 12/12/25

«Τα Κάλαντα» στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης «Αγγελική Χατζημιχάλη»

 

Έκθεση με τίτλο «Τα Κάλαντα» παρουσιάζει ο Δήμος Αθηναίων από τις 7 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 10 Ιανουαρίου 2026 στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης «Αγγελική Χατζημιχάλη». Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με την ομάδα «Αφηγηματικά Κεντήματα» και το Κέντρο Πηλού του Δήμου Αθηναίων.