Η Θεματική της αρχαίας κωμωδίας

 1. Τα θέματα της Αρχαίας ή Παλαιάς Κωμωδίας είναι, όπως θα το περιμέναμε, εξαιρετικά ποικίλα: καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα των ανθρώπινων -ατομικών, οικογενειακών, κοινωνικών, πολιτικών, πνευματικών- φαινομένων, επεκτείνονται και στο πεδίο των μυθολογικών διηγήσεων για θεούς και ήρωες. Η αφάνταστη θεματική ποικιλία φανερώνεται ήδη στα έργα των παλαιότερων και σύγχρονων του Αριστοφάνη κωμωδιογράφων, που δε μας είναι γνωστά παρά μόνο από τους τίτλους και τα λιγοστά αποσπάσματα που έτυχε να σωθούν. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις κωμωδίες Αθηνάς γοναί του Ερμίππου, Αδελφαί μοιχευόμεναι του Αλκαίου, Αστράτευτοι ή ανδρόγυνοι του Εύπολη, Γείτονες του Κράτη, Δήμοι του Εύπολη, Πλύντριαι ή Ναυσικά του Φιλύλλιου, Γραμματική θεωρία του Καλλία, Σερίφιοι του Κρατίνου, Ποάστριαι (Σταχομαζώχτρες) του Κράτη.

Αρχαία Ελληνική Κωμωδία

 Ως Αρχαία ή Παλαιά Κωμωδία χαρακτηρίστηκε κιόλας στην αρχαιότητα η κωμική θεατρική παραγωγή της Αθήνας από την πρώτη επίσημη παράσταση κωμωδίας στα Διονύσια του 487 π.Χ. ως το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου, όταν νικητές οι Λακεδαιμόνιοι επιβάλαν στην Αθήνα το ολιγαρχικό πολίτευμα των τριάντα τυράννων. Έτσι, χρονολογικά, το ωρίμασμα και η ακμή και Παλαιάς Κωμωδίας συμπίπτουν με την ακμή και το ωρίμασμα της αθηναϊκής δημοκρατίας.

Τυπικά στοιχεία της αρχαίας κωμωδίας

Κατά τον Αριστοτέλη η Κωμωδία ως θεατρικό είδος είχε εξελιχτεί ἀπό τῶν ἐξαρχόντων τὰ φαλλικά (Ποιητ. 1449a), δηλαδή από τους επικεφαλής στις διονυσιακές φαλληφορίες, όπου οι ξωμάχοι λιτάνευαν στα χωράφια μεγάλα ομοιώματα φαλλών, πιστεύοντας ότι έτσι γονιμοποιούν τη γη και προάγουν την καρποφορία. Ο φαλλός διατηρήθηκε ως απαραίτητο μέρος της σκευής των υποκριτών, όπως και τα άσεμνα λόγια και έργα που φυσικό ήταν να συνοδεύουν παρόμοιες εκδηλώσεις.