Οι εταίρες βρίσκονταν στην κορυφή των εκδιδόμενων γυναικών. Δεν περιορίζονται στο να προσφέρουν σεξουαλικές υπηρεσίες, με την ίδια τη λέξη «εταίρα» να σημαίνει «σύντροφος». Στις περισσότερες περιπτώσεις διέθεταν ευρεία μόρφωση και μπορούσαν να λάβουν μέρος σε συζητήσεις καλλιεργημένων ανθρώπων, για παράδειγμα στα συμπόσια. Αποτελούν τις μοναδικές γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα, με εξαίρεση τις Σπαρτιάτισσες, που απολάμβαναν την ανεξαρτησία τους και μπορούσαν να διαθέτουν προσωπική περιουσία. Ένα τέτοιο είδος παλλακίδας δεν πληρωνόταν για κάθε συνέρευση, αλλά έπαιρνε δώρα από τους «εταίρους» και τους «φίλους» της ώστε να ζει μια άνετη ζωή. Παρόμοια χαρακτηριστικά έχουν οι γκέισες στην ιαπωνική παράδοση αλλά διαφέρουν στο ότι οι τελευταίες δεν συνάπτουν ποτέ ερωτικές σχέσεις με τους πελάτες τους.
Στην πλειοψηφία τους οι εταίρες άνηκαν στην τάξη των μετοίκων, με διάσημα παραδείγματα τη Νέαιρα, η οποία καταγόταν από την Κόρινθο και τη Φρύνη από τη Βοιωτία. Ωστόσο η επιφανέστερη γυναίκα του 5ου αιώνα π.Χ. ήταν η Ασπασία, η εταίρα που αποτέλεσε τη σύντροφο του Περικλή. Στον κύκλο της άνηκαν διάσημοι φιλόσοφοι και καλλιτέχνες της εποχής, όπως ο Σωκράτης και οι μαθητές του, αλλά και ο γλύπτης Φειδίας. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, «δέσποζε ανάμεσα στους επιφανέστερους των πολιτικών και ενέπνεε στους φιλοσόφους μια επιρροή που δεν ήταν ούτε ισχνή ούτε αμελητέα».
Στην κλασική εποχή συναντούμε τη Θεοδότα, σύντροφο του Αλκιβιάδη, με την οποία ο Σωκράτης συζητά στα «Απομνημονεύματα. Επίσης τη Νέαιρα, εταίρα που αποτελεί το κυρίως θέμα ενός ρητορικού λόγου του Ψευδο-Δημοσθένη. Η Φρύνη ήταν το μοντέλο για την Αφροδίτη της Κνίδου, έργο του Πραξιτέλη, του οποίου υπήρξε ερωμένη, καθώς επίσης και του Υπερείδη, ο οποίος την υπερασπίστηκε σε μια δίκη. Η Λεόντιον ήταν σύντροφος του Επίκουρου και φιλόσοφος η ίδια. Κατά την ελληνιστική περίοδο μαθαίνουμε για την Πυθονίκη, σύντροφο του Άρπαλου, του θησαυροφύλακα του Αλεξάνδρου του Μέγα ή ακόμη για τη Θαΐδα, ερωμένη του ίδιου του Αλεξάνδρου και κατόπιν του Πτολεμαίου του Σωτήρος. Επίσης γνωστή εταίρα ήταν και η Λάμια, κόρη αθηναίου πολίτη και ερωμένη του Δημητρίου του Πολιορκητή.
Ορισμένες από τις εταίρες αυτές είχαν μεγάλη περιουσία. Ο Ξενοφών περιγράφει τη Θεοδότα περιτριγυρισμένη από δούλους, πλουσιοπάροχα ντυμένη και κάτοικο ενός πολυτελούς σπιτιού. Άλλες ξεχώριζαν εξαιτίας των χρηματικών ποσών που ξόδευαν: η Ροδόπις, Αιγυπτία που απελευθέρωσε ο αδερφός της ποιήτριας Σαπφούς, έμεινε στην ιστορία επειδή ζήτησε την ανέγερση μιας πυραμίδας. Ο Ηρόδοτος αμφιβάλλει για την αλήθεια αυτής της αφήγησης, ωστόσο αναφέρεται σε μια πολυτελή επιγραφή που η ίδια αφιέρωσε στους Δελφούς. Τα χρηματικά ποσά που πληρώνονταν οι εταίρες δεν ήταν σταθερά για όλες, ωστόσο ήταν υψηλότερα από εκείνα που εισέπρατταν οι συνηθισμένες πόρνες. Στη Νέα Κωμωδία, κυμαίνονται από τις 20 έως τις 60 μνες για έναν ακαθόριστο αριθμό ημερών. Ο Μένανδρος αναφέρει μια εταίρα που κέρδιζε τρεις μνες την ημέρα, όσο δηλαδή δέκα πόρνες μαζί. Αν πιστέψει κανείς τον Αύλο Γέλλιο, οι παλλακίδες της κλασικής εποχής ζητούσαν μέχρι και 10.000 δραχμές τη βραδιά.
Κάποιες φορές είναι δύσκολο να γίνει διάκριση ανάμεσα στις εταίρες και τις απλές πόρνες: και στις δύο περιπτώσεις η γυναίκα μπορούσε να είναι ελεύθερη ή δούλη, ανεξάρτητη ή εργαζόμενη για κάποιο προαγωγό. Οι αρχαίοι συγγραφείς σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούν αδιακρίτως και τους δύο όρους. Κατ' επέκταση ορισμένοι μελετητές αμφιβάλλουν αναφορικά με τη διάκριση ανάμεσά τους, ή ακόμη και για το αν η λέξη εταίρα δεν ήταν παρά ένας ευφημισμός. Σύμφωνα με άλλους όμως οι εταίρες δεν ήταν πόρνες, ούτε καν παλλακίδες, αλλά μορφωμένες γυναίκες ανώτερης κοινωνικής τάξης που για οποιονδήποτε λόγο δεν ήταν παντρεμένες και συμμετείχαν μαζί με τους άντρες στα συμπόσια.
Η λέξη «εταίρες» δήλωνε απλά ότι ήταν σύντροφοι στα συμπόσια με τον ίδιο τρόπο που οι άντρες που συμμετείχαν στα συμπόσια ονομάζονταν «εταίροι» Άλλωστε οι περισσότερες εταίρες ήταν μέτοικοι από περιοχές εκτός Αττικής όπως η Μίλητος, η Ερέτρια, η Θράκη και διάφορες πόλεις στη Μαύρη Θάλασσα όπου τα ήθη σχετικά με τους ρόλους και τις επιτρεπτές δραστηριότητες των φύλων διέφεραν σημαντικά από εκείνα της Αθήνας και οι γυναίκες συμμετείχαν ελεύθερα στις διασκεδάσεις και τα συμπόσια. Κατά τον 4ο αι. π.Χ. μάλιστα η λέξη εταίρα χρησιμοποιούνταν για κάθε μη παντρεμένη γυναίκα.
Η ταύτιση της εταίρας με την πόρνη ή την παλλακίδα μπορεί να έγινε λόγω προκαταλήψεων σχετικά με τη θέση της γυναίκας από μεταγενέστερους σχολιαστές (ήδη από τον 6ο αι. π.Χ.) που αδυνατούσαν να φανταστούν μία γυναίκα που να μην ανήκει με κάποιον τρόπο στο δίπολο σύζυγος-πόρνη. Υπό το σκεπτικό αυτό κάθε γυναίκα, ειδικά αν άνηκε στη τάξη των μετοίκων, που εμφανίζονταν σε δημόσια κείμενα, σε κωμωδίες ή συμμετείχε σε συμπόσια θεωρούνταν αυτομάτως εκδιδόμενη με κάποιον τρόπο. Επίσης, συχνά στα αρχαία κείμενα οι εταίρες που συμμετείχαν στα συμπόσια μαζί με τους άντρες παραβιάζοντας τη σχετική αθηναϊκή νομοθεσία παρουσιάζονται ως εκδιδόμενες (δηλαδή ανήθικες) γυναίκες από τους πολιτικούς αντιπάλους των συμμετεχόντων στα συμπόσια αυτά καθώς η στοχοποίηση των γυναικών της οικογένειας σημαινόντων αντρών αποτελεί επί αιώνες συνηθισμένη πρακτική όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της λεγόμενης «πορνοκρατίας» στην Ιταλία του 10ου αι. μ.Χ... Τέτοιου είδους κατηγορίες ήταν εύκολο να αποδοθούν στην Αθήνα του 6ου και του 5ου αι. π.Χ. καθώς η έντονη κοινωνικότητα των γυναικών αυτών και η συμμετοχή τους στη δημόσια ζωή σκανδάλιζε τους αθηναίους. Σε κάθε περίπτωση ο όρος «εταίρα» ήταν πάντα ασαφής και χρησιμοποιούνταν συχνά από τους άντρες συγγραφείς τόσο για να δηλώσει εκδιδόμενες γυναίκες όσο και γυναίκες που απλά παραβίαζαν με τη συμπεριφορά τους τα αποδεκτά αθηναϊκά ήθη π.χ. συμμετέχοντας σε συμπόσια. Ορισμένες φορές χρησιμοποιούνταν για υπονοήσει την υποτιθέμενη σεξουαλική πρόσβαση που θεωρούσαν ότι είχαν οι άντρες σε μία γυναίκα που απλά μπορεί να μην βρίσκονταν υπό την προστασία κάποιου άντρα συγγενή.
Πηγή: wikipedia