Μερικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του Παρθενώνα

Ο Παρθενώνας κατασκευάστηκε στο διάστημα από το 447- 446 έως το 433- 332. Αρχιτέκτονες ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης, ο γλυπτός διάκοσμος καθώς και το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς ήταν έργα του Φειδία. Ο Παρθενώνας είναι μόνο μια πλευρά του αρχιτεκτονικού προγράμματος που αποσκοπούσε στην αναδιοργάνωση του χώρου της Ακρόπολης τον 5ο αι. Τα Προπύλαια χτίστηκαν μεταξύ του 437 και στο 432 σε σχέδια του Μνησικλή. Το Ερέχθειον άρχισε να κτίζεται το 435 αλλά οι εργασίες σταμάτησαν λόγω του Πελοποννησιακού Πολέμου και ολοκληρώθηκε το 408- 407. Ο ναός της Αθηνάς Νίκης ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 421 και ολοκληρώθηκε στο τέλος του ίδιου αιώνα. Η αναδιοργάνωση αυτή του χώρου της Ακρόπολης έδωσε στην πόλη της Αθήνας ένα ιερό χώρο αντάξιο της δύναμης και των φιλοδοξιών της, ολοκληρώνοντας το όραμα του Περικλή, που ακόμα και στις μέρες μας θαυμάζεται από ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο.
 

Η αθηναϊκή τριλογία

Η «νεοκλασική τριλογία» της Αθήνας, όπως συνήθως λέγεται, στην οδό Πανεπιστημίου, ταυτίζεται με την καρδιά της πνευματικής ζωής της πόλης. Αριστερά, η Εθνική Βιβλιοθήκη, στο κέντρο το Πανεπιστήμιο Αθηνών, δεξιά η Ακαδημία Αθηνών. Πρόκειται για τρία επιβλητικά νεοκλασικά μέγαρα που κατασκευάστηκαν τον 19ου αιώνα. Το Πανεπιστήμιο σχεδιάστηκε από τον Δανό αρχιτέκτονα Χριστιανό Χάνσεν, τα άλλα δύο κτήρια από τον αδελφό του, Θεόφιλο, και ολοκληρώθηκαν από τον Έρνστ Τσίλλερ. Και τα τρία έχουν πλούσιο διάκοσμο στο εσωτερικό τους, ενώ γύρω τους διαμορφώνονται κήποι με γλυπτά σπουδαίων Ελλήνων καλλιτεχνών, σχηματίζοντας ένα ξεχωριστό σύνολο στο κέντρο της πόλης.

Οι εξαγωγές αθηναϊκών αγγείων και ο εμπορικός ανταγωνισμός Αθηναίων και Κορινθίων

Από τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι κεραμείς, χωρίς να εγκαταλείψουν τα μεγάλα αγγεία, που ήταν τα πιο λαμπρά προϊόντα τους, αρχίζουν να δείχνουν ολοένα και μεγαλύτερη προτίμηση σε μικρότερα σχήματα (όπως είναι οι κύλικες, από τις οποίες έπιναν κρασί), που ο ζωγραφικός τους διάκοσμος οργανώνεται συνήθως σε ζώνες με ζώα ή μυθικά όντα (όπως οι σφίγγες), σε σειρές ή αντωπά, και φυτικά κοσμήματα. 

Ο Αριστοφάνης και το έργο του

Ο Αριστοφάνης (445 π.Χ. - 386 π.Χ.) ήταν Αθηναίος σατιρικός ποιητής του 5ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 445 π.Χ. περίπου, και πέθανε στα μέσα της δεκαετίας του 380 π.Χ. Έζησε στην Αθήνα και μεγάλωσε τα χρόνια, που ξεκίνησε για την Αθήνα και τους κατοίκους της, μία εποχή ειρήνης και άνθησης, κατά την οποία στην πολιτική ζωή κυριαρχούσε η προσωπικότητα του Περικλή (ειρήνη με την Σπάρτη και την Περσία), και η οποία διήρκεσε μέχρι την έναρξη του τριακονταετούς πελοποννησιακού πολέμου το 431 π.Χ..
Οι σημαντικότερες πηγές για τις διδασκαλίες των έργων του Αριστοφάνη είναι οι επιγραφές με τους καταλόγους νικητών σε δραματικούς αγώνες,  οι αρχαίες υποθέσεις στα σωζόμενα έργα του και οι πληροφορίες που παραθέτουν οι αρχαίοι λεξικογράφοι.

Ηρώδης ο Αττικός, ο σοφιστής και μαικήνας των τεχνών

Ο Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης (Μαραθώνας 101/102 - Μαραθώνας 177/8 μ.Χ), ήταν περιώνυμος και βαθύπλουτος Αθηναίος ρήτορας και σοφιστής, ο γνωστότερος εκπρόσωπος της λεγόμενης Δεύτερης Σοφιστικής και μεγάλος ευεργέτης όχι μόνο της Αθήνας αλλά και άλλων πόλεων στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Διετέλεσε φίλος αυτοκρατόρων, ανήλθε σε διάφορα ρωμαϊκά αξιώματα, έγινε μέλος της ρωμαϊκής Συγκλήτου και υπήρξε ο πρώτος Έλληνας «ύπατος στρατηγός» (consul ordinarius). Επίσης πιθανολογείται πως ήταν πρόγονος Ρωμαίου αυτοκράτορα. Ωστόσο, αν και ενσωματώθηκε πλήρως στα ανώτατα στρώματα της ρωμαϊκής κοινωνίας, πολιτισμικά παρέμεινε Έλληνας. Στα Λατινικά το πλήρες όνομά του ήταν Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodes (Λούκιος Βιβούλλιος Ίππαρχος Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης).

Η ανατροφή των παιδιών στην αρχαία Ελλάδα

Τα Καθήκοντα της Τροφού και του Παιδαγωγού στην Αθήνα

Μετά τον τοκετό, η μητέρα θήλαζε και φρόντιζε το μωρό. Στα πλούσια σπίτια, τα μωρά φρόντιζε και η τροφός (που καμιά φορά θήλαζε κιόλας) και αργότερα ο παιδαγωγός.

Εθνική Πινακοθήκη video

Η Εθνική Πινακοθήκη δημιουργήθηκε με βάση τη διαθήκη του νομικού και φιλότεχνου με σπουδές στην Αθήνα και το Παρίσι και ιδρυτικού μέλους της εταιρείας «Φίλοι του Λαού» Αλεξάνδρου Σούτζου (1839-1895), που κληροδότησε την κινητή και ακίνητη περιουσία του, όπως και τη συλλογή έργων τέχνης και νομισμάτων του στο κράτος με σκοπό τη δημιουργία ενός «Μουσείου Καλών Τεχνών». Καθοριστικός υπήρξε ο νόμος του υπουργού Παιδείας Αθ. Ευταξία το 1897 ‘Περί ιδρύσεως Μουσείου Καλών τεχνών’, ενώ επισήμως η Εθνική Πινακοθήκη ιδρύθηκε τρία χρόνια αργότερα, στα 1900, με τον νόμο ΒΨΛΔ΄ «Περί μισθού του εφόρου της εν Αθήναις Πινακοθήκης» (10/4/1900) και το Βασιλικό Διάταγμα «Περί κανονισμού της Εθνικής Πινακοθήκης» (28/6/1900).

Ένας ποιητής του χώρου, Δ. Πικιώνης

Ο Δημήτρης Πικιώνης γεννήθηκε το 1887 στον Πειραιά από γονείς με καταγωγή τη Χίο. Ξέρουμε ότι ο πατέρας του ήταν γιός καραβοκύρη με κλίση στη ζωγραφική, ενώ ο ίδιος περιγράφει τη μητέρα του ως «ηθικό τύπο», αυστηρή, δίκαιη και ανιδιοτελή. Από τα γυμνασιακά του χρόνια, έκανε συχνές πεζοπορίες στο αττικό τοπίο. Από το Μοσχάτο διέσχιζε τον Ελαιώνα, φτάνοντας στου Φιλοπάππου και την Ακρόπολη και μετά στην Ιερά Οδό, ψάχνοντας τα θραύσματα του παρελθόντος στον τοπίο του τότε.

Κυριότερες εορτές στην αρχαία Αθήνα

Συνοίκια. Γιορτή σε ανάμνηση του «συνοικισμού» των κοινοτήτων της Αττικής. Γιορταζόταν προς τιμήν της Πολιούχου Αθηνάς στις 16 του Εκατομβαιώνος (σημερ. Τέλη Ιουλίου - αρχές Αυγούστου).

Οι ιδιαιτερότητες των γυναικών στην αρχαία Αθήνα video

"ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ" - Συνοπτική παρουσίαση ομιλίας Στόχος της παρούσης ομιλίας είναι η ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων των γυναικών στην Αρχαία Αθήνα, όταν ακόμη η Αθήνα ήταν, για να χρησιμοποιήσουμε, ελαφρώς παραφρασμένη, την περίφημη έκφραση του Θουκυδίδου, την οποία αυτός στον Επιτάφιο αποδίδει στον Περικλή, η "παίδευσις πάσης της Ελλάδος", δηλαδή το Σχολείο ολοκλήρου της Ελλάδος. Σε τί συνίστανται, όμως, αυτές οι ιδιαιτερότητες;

Παρθενώνας Video

Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 448/7 π.Χ. και τα εγκαίνια έγιναν το 438 π.Χ. στα Μεγάλα Παναθήναια, ενώ ο γλυπτός διάκοσμος περατώθηκε το 433/2 π.Χ. Σύμφωνα με τις πηγές, οι αρχιτέκτονες που εργάστηκαν ήταν ο Ικτίνος, ο Καλλικράτης και πιθανόν ο Φειδίας, που είχε και την ευθύνη του γλυπτού διάκοσμου. Είναι ένας από τους λίγους ολομάρμαρους ελληνικούς ναούς και ο μόνος δωρικός με ανάγλυφες όλες του τις μετόπες. Πολλά τμήματα του γλυπτού διακόσμου, του επιστυλίου και των φατνωμάτων της οροφής έφεραν γραπτό διάκοσμο με κόκκινο, μπλε και χρυσό χρώμα. Χρησιμοποιήθηκε πεντελικό μάρμαρο, εκτός από το στυλοβάτη που κατασκευάστηκε από ασβεστόλιθο..

Η αρχιτεκτονική των κλασικών χρόνων VIDEO

Όταν το 480 π.Χ. οι Πέρσες έκαψαν την Ακρόπολη, οι Αθηναίοι, όπως και οι άλλοι Έλληνες, ορκίστηκαν να αφήσουν τους ναούς τους κατεστραμμένους, ως μνημεία της ασέβειας των βαρβάρων, και να μην τους ξαναχτίσουν. Ωστόσο, ύστερα από την οριστική νίκη του Κίμωνα κατά των Περσών στον Ευρυμέδοντα, το 462 π.Χ., ξεκινά στην Αθήνα το πρόγραμμα ανοικοδόμησης των ιερών κτιρίων. Μετά τον εξοστρακισμό του Κίμωνα το πρόγραμμα διακόπτεται και επαναλαμβάνεται από τον Περικλή τροποποιημένο, ώστε το αποτέλεσμα να είναι μεγαλοπρεπέστερο. Οι αρχιτέκτονες που πλαισίωσαν το επιτελείο του Περικλή ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης και αργότερα ο μαθητής τους Μνησικλής. "Πάντων επίσκοπος" κατά τον Πλούταρχο, αυτός δηλαδή που είχε τη γενική εποπτεία του έργου, ήταν ο γλύπτης Φειδίας.

Φρατρίες, Φυλές, Δήμοι

Φρατρίες, Φυλές, Δήμοι 

Οι φρατρίες, γνωστές από την αρχαϊκή εποχή, προέκυψαν από τη συνένωση συγγενικών γενών. Τα μέλη των γενών ονομάζονταν γενήτες και συνδέονταν μεταξύ τους με συγγενικούς δεσμούς. Πολλές φρατρίες μαζί αποτέλεσαν αργότερα τις πρώτες φυλές. Στην κλασική Αθήνα η φρατρία λειτουργούσε κυρίως ως ένα θρησκευτικό σωματείο (όπως η σημερινή ενορία), αλλά μερικές λειτουργίες της είχαν σημαντικό πολιτικό περιεχόμενο. Η κυριότερη ήταν η τελετή εγγραφής των νεογέννητων παιδιών. Διέθετε το δικό της ιερό, λάτρευε τις δικές της θεότητες, είχε το δικό της αρχηγό (φρατρίαρχο) και δικαίωμα να κατέχει ακίνητη περιουσία. Κάθε χρόνο οι φρατρίες γιόρταζαν από κοινού τα Απατούρια, γιορτή αφιερωμένη στο Φράτριο Δία και στη Φρατρία Αθηνά.

Ο θεσμός της δουλείας στην αρχαία Ελλάδα

Πρόκειται για την πολυπληθέστερη ομάδα των πόλεων. Ο θεσμός της δουλείας, γνωστός από τον Όμηρο, εξαπλώθηκε τον 5 ο αι. π.Χ. εξαιτίας μίας σειράς παραγόντων με κυριότερους: την ανάπτυξη του εμπορίου και της βιοτεχνίας, την άνοδο του βιοτικού επιπέδου των πολιτών και της αυξανόμενης ενασχόλησής τους με τα κοινά, της περιφρόνησης από πολλούς πολίτες της χειρονακτικής εργασίας και τέλος της προσιτής τιμής αγοράς των δούλων. Οι δούλοι θεωρούνταν αντικείμενο ιδιοκτησίας, «έμψυχο κτήμα» του κυρίου τους, ο οποίος αν και θεωρητικά δεν έπρεπε να ασκεί επάνω τους βία, στην πραγματικότητα είχε επάνω τους απόλυτα δικαιώματα και μπορούσε να τους εκμισθώσει σε τρίτους. Δεν είχαν νομική υπόσταση και οι οικογένειές τους δεν ήταν νομικά αναγνωρισμένες. 

Η Συγκρότηση του κράτους των Αθηνών

Η συγκρότηση της πόλης κράτους της Αθήνας τοποθετείται περίπου τον 8ο π. Χ. αι. και οφείλεται σε συνοικισμό . Η πολιτική συνένωση των κατοίκων της Αττικής με κέντρο πολιτικό την Αθήνα αποτέλεσε την αρχή ραγδαίων εξελίξεων που κράτησαν δυο αιώνες και στόχευαν στη συμμετοχή όλων των πολιτών στη διακυβέρνηση του κράτους . Στο χρονικό διάστημα των δυο αιώνων η Αθήνα γνώρισε όλο το φάσμα των πολιτειακών μεταβολών . Την κληρονομική βασιλεία διαδέχτηκε ένα αριστοκρατικό καθεστώς . Στα τέλη του 7ου π. Χ. αι. οι κοινωνικές αντιθέσεις ήταν ιδιαίτερα οξυμένες , γεγονός που υποχρέωσε τους ευγενείς να αποδεχτούν την κωδικοποίηση του μέχρι τότε , άγραφου , εθιμικού δικαίου . Αυτή ήταν η πρώτη νομοθετική ρύθμιση των υποθέσεων της πόλης , η οποία ανατέθηκε σε πρόσωπο της τάξης των ευγενών , τον Δράκοντα . Η νομοθεσία αυτή δεν εξομάλυνε τις κοινωνικές διαφορές και δεν γεφύρωσε το κοινωνικό χάσμα , αφού πολλοί από τους μικρούς καλλιεργητές , λόγω των συνεχών δανεισμών , είχαν χάσει την ελευθερία τους .