Κύλικα του Δούριδος

 

Κύλικα του Δούριδος που χρονολογείται στα χρόνια 490-480 π.Χ. και βρίσκεται σήμερα στο Βερολίνο. Στο αγγείο εικονίζονται σκηνές σχολείου. Στο κέντρο της μιας πλευράς, ο δάσκαλος, ντυμένος με ιμάτιο και καθισμένος σε κάθισμα με πλάτη, κρατάει ανοιχτό ειλητάριο, ενώ απέναντί του ένας μικρός μαθητής απαγγέλλει όρθιος. Πίσω από τον μαθητή κάθεται ο παιδαγωγός, που παρακολουθεί την πρόοδο του τροφίμου του. Στην άλλη άκρη ένας καθιστός μουσικοδιδάσκαλος διδάσκει έναν μικρό μαθητή να παίζει λύρα.

Στο μέσο της άλλης πλευράς ένας καθιστός νέος γράφει σε μια τρίπτυχη ξύλινη πινακίδα (Γραμματεῖον), ενώ ο μικρός μαθητής που στέκεται μπροστά του μοιάζει να του υπαγορεύει. Πίσω από τον μικρό μαθητή διακρίνεται και πάλι καθισμένος ο παιδαγωγός του, ενώ στην άλλη άκρη της παράστασης έχουμε μια σκηνή αυλωδίας: ένας καθιστός έφηβος συνοδεύει, παίζοντας τους αυλούς, έναν μικρό μαθητή που τραγουδάει. Στους τοίχους είναι κρεμασμένα αντικείμενα χρήσιμα για το σχολείο (λύρα, θήκη αυλών, κιβώτιο για βιβλία). Στο εσωτερικό της κύλικας εικονίζεται ένας αθλητής.

Βιβλιογραφία-Δικτυογραφία:

• Βουτυράς, Μ. & Α. Γουλάκη-Βουτυρά. 2011. Η Αρχαία Ελληνική Τέχνη και η Ακτινοβολία της. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. Σελ. 154, εικ. 156.
• Τιβέριος, M. 1996. Ελληνική τέχνη: Αρχαία αγγεία. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών.
• PERSEUS DIGITAL LIBRARY, «Berlin F 2285».

Άμασης και Εξηκίας

 

Στο τρίτο τέταρτο του 6ου αιώνα π.Χ. τοποθετείται η δράση των δύο σημαντικότερων αγγειογράφων του αττικού μελανόμορφου ρυθμού, του «ζωγράφου του Άμαση» και του Εξηκία. Το όνομα του πρώτου μάς είναι άγνωστο, καθώς δεν έχει υπογράψει κανένα από τα σωζόμενα έργα του, και γι᾽ αυτό τον αποκαλούμε «ζωγράφο του Άμαση» από τον κεραμέα του οποίου διακοσμούσε τα αγγεία. 

Οι Αγγειογραφίες της κλασικής εποχής

 

Η ζωγραφική στα χρόνια 450-430 π.Χ., δηλαδή την εποχή που κατασκευαζόταν ο Παρθενώνας, ακολούθησε παράλληλη πορεία με τη γλυπτική, όπως δείχνουν ορισμένες εξαιρετικής ποιότητας αττικές αγγειογραφίες του λεγόμενου «ωραίου ρυθμού», οι οποίες φαίνεται ότι απηχούν δημιουργίες της μεγάλης ζωγραφικής, όπως συνέβαινε και στην προηγούμενη περίοδο. Δεν είναι τυχαίο ότι τρεις Αθηναίοι αγγειογράφοι των μέσω του 5ου αιώνα π.Χ. υπογράφουν με το ψευδώνυμο Πολύγνωτος, που το δανείζονται χωρίς αμφιβολία από τον περίφημο Θάσιο ζωγράφο για τον οποίο μιλήσαμε στην αρχή του κεφαλαίου.

Η αρχή του μελανόμορφου ρυθμού στην Αττική

 

Σε αντίθεση με τους Κορινθίους κεραμείς, που από το τέλος του 8ου αιώνα π.Χ. είχαν ειδικευθεί στην παραγωγή μικρών (συχνά μάλιστα μικροσκοπικών) αγγείων, διακοσμημένων δεξιοτεχνικά με ζωφόρους από ζώα, φυτικά κοσμήματα και σπανιότερα με ανθρώπινες μορφές, οι Αθηναίοι εξακολούθησαν να παράγουν μεγάλα αγγεία με αφηγηματικές παραστάσεις, συχνά εμπνευσμένες από μύθους. 

 

Οι εξαγωγές αθηναϊκών αγγείων και ο εμπορικός ανταγωνισμός Αθηναίων και Κορινθίων

 

Από τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι κεραμείς, χωρίς να εγκαταλείψουν τα μεγάλα αγγεία, που ήταν τα πιο λαμπρά προϊόντα τους, αρχίζουν να δείχνουν ολοένα και μεγαλύτερη προτίμηση σε μικρότερα σχήματα (όπως είναι οι κύλικες, από τις οποίες έπιναν κρασί), που ο ζωγραφικός τους διάκοσμος οργανώνεται συνήθως σε ζώνες με ζώα ή μυθικά όντα (όπως οι σφίγγες), σε σειρές ή αντωπά, και φυτικά κοσμήματα. Η διακόσμηση αυτή κάνει τα αττικά αγγεία να μοιάζουν με τα κορινθιακά. Παρατηρούμε επίσης το φαινόμενο ορισμένα εργαστήρια να ειδικεύονται στην παραγωγή συγκεκριμένων σχημάτων. Υπήρχαν κεραμείς που κατασκεύαζαν μόνο κύλικες με χαμηλό πόδι και μικρό χείλος, που τις ονομάζουμε κύλικες των κωμαστών γιατί διακοσμούνται με μορφές ανδρών που κωμάζουν, δηλαδή γλεντούν και χορεύουν μεθυσμένοι.

Οι εξαγωγές αθηναϊκών αγγείων και ο εμπορικός ανταγωνισμός Αθηναίων και Κορινθίων

Από τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι κεραμείς, χωρίς να εγκαταλείψουν τα μεγάλα αγγεία, που ήταν τα πιο λαμπρά προϊόντα τους, αρχίζουν να δείχνουν ολοένα και μεγαλύτερη προτίμηση σε μικρότερα σχήματα (όπως είναι οι κύλικες, από τις οποίες έπιναν κρασί), που ο ζωγραφικός τους διάκοσμος οργανώνεται συνήθως σε ζώνες με ζώα ή μυθικά όντα (όπως οι σφίγγες), σε σειρές ή αντωπά, και φυτικά κοσμήματα.