Η ιστορία της βασιλόπιτας

 

Το έθιμο της βασιλόπιτας πιθανόν έχει τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική εορτή των «Κρονίων» και των ρωμαϊκών «Σατουρναλίων» που παρέλαβαν οι Φράγκοι. Από τον Μέγα Βασίλειο προήλθε η συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος μέσα στη πίτα και της ανακήρυξης ως «Βασιλιά της βραδιάς» αυτού που το έβρισκε. Ο Μέγας Βασίλειος σύμφωνα με την παράδοση για να επιστρέψει τα τιμαλφή στους δικαιούχους, μη γνωρίζοντας σε ποιόν ανήκει τι, έδωσε εντολή να παρασκευαστούν μικροί άρτοι εντός των οποίων τοποθέτησε ανά ένα των νομισμάτων ή τιμαλφών και τα διένειμε στους κατοίκους την επομένη του εκκλησιασμού. Κατά άλλο έθιμο, αντί νομίσματος, έβαζαν φασόλι και αυτόν που το έβρισκε τον αποκαλούσαν "φασουλοβασιλιά". 

Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων στην Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη

 

Για πρώτη φορά, περισσότερα από 80 αντικείμενα του Ναυαγίου των Αντικυθήρων εκτίθενται στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, στην πληρέστερη μέχρι σήμερα περιοδική έκθεση που παρουσιάζει τα αποτελέσματα των σύγχρονων ερευνών, από το 2012 μέχρι τις πρόσφατες του 2024, και δίνει πληροφορίες για το πλοίο, τον εξαρτισμό, το φορτίο και τους επιβαίνοντες.

Εμπορικοί δρόμοι της εποχής του χαλκού

 

    Πρώϊμη εποχή του Χαλκού
Το εμπόριο αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τομείς της οικονομίας της Πρώιμης Χαλκοκρατίας και είναι άρρηκτα συνδεμένο με την ανάπτυξη της ναυσιπλοΐας στο Αιγαίο. Η ανάπτυξη του εμπορίου οφείλεται στην αναγκαιότητα εξεύρεσης πρώτων βιοτεχνικών υλών (οψιανός, μέταλλα), στην απόκτηση τεχνογνωσίας και στην προώθηση ανταλλάξιμων αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων. 

Η πρώιμη χαλκοκρατία στην ηπειρωτική Ελλάδα

Η πληθυσμιακή αύξηση, που σημειώνεται κατά την Πρώιμη εποχή του Χαλκού, ιδιαίτερα στη νότια Ελλάδα, έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των οικισμών, σε σύγκριση με τη Χαλκολιθική περίοδο (4500-3200 π.X.). Οι οικισμοί κτίζονται σε ψηλούς (30 μέτρα) ή χαμηλούς λόφους, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως σε παράκτιες ζώνες. Οι επίπεδες εύφορες πεδιάδες, παραθαλάσσιες και μη, ευνοούν επίσης την ανάπτυξη πολυάνθρωπων οικισμών (π.χ. Μάνικα, Λιθαρές). Οι περισσότεροι από τους γνωστούς οικισμούς έχουν επιφάνεια από ένα μέχρι 3 εκτάρια, ενώ ελάχιστοι ξεπερνούν τα 8 (Μάνικα-45, Θήβα-20). 

Το Μέγαρο στο Εμπορειό της Χίου

 

Ο αρχαίος οικισμός του Εμποριού, χτισμένος στο λόφο του Προφήτη Ηλία, ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. από τους Ίωνες. Στην κορυφή του λόφου, βρίσκεται τειχισμένη ακρόπολη, γεωμετρικών χρόνων, έκτασης 20.000 τ.μ., με είσοδο στο νοτιοδυτικό τμήμα. Το οχυρωματικό τείχος, μήκους 800 μ., και σωζόμενου ύψους 2 μ. περίπου, περνά ανάμεσα στους βράχους του λόφου, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό, με προσθήκη ακανόνιστων λίθων στα κενά. Η οχύρωση περικλείει ένα μεγαρόσχημο ορθογώνιο κτήριο, με δώμα .