Ο αρχαίος οικισμός του Εμποριού, χτισμένος στο λόφο του Προφήτη Ηλία, ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. από τους Ίωνες. Στην κορυφή του λόφου, βρίσκεται τειχισμένη ακρόπολη, γεωμετρικών χρόνων, έκτασης 20.000 τ.μ., με είσοδο στο νοτιοδυτικό τμήμα. Το οχυρωματικό τείχος, μήκους 800 μ., και σωζόμενου ύψους 2 μ. περίπου, περνά ανάμεσα στους βράχους του λόφου, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό, με προσθήκη ακανόνιστων λίθων στα κενά. Η οχύρωση περικλείει ένα μεγαρόσχημο ορθογώνιο κτήριο, με δώμα .
Στον Εμπορειό της Χίου ανασκάφηκε ένας τειχισμένος γεωμετρικός οικισμός.
Σε αυτόν, ένα ορθογώνιο επίμηκες κτίσμα, μεγαλύτερο από τα άλλα,
δεσπόζει στην ακρόπολη και ελέγχει την πρόσβαση σε αυτήν από την πλαγιά
όπου είναι χτισμένα τα σπίτια του οικισμού, τα οποία βρίσκονται έξω από
την οχυρωμένη ακρόπολη.
Το Μέγαρο (Megaron Hall) έχει μήκος 18,25 μ.και πλάτος που κυμαίνεται
από τα 6,40 ως τα 6,85 μ. Τη στέγη στήριζαν δύο ξύλινα υποστυλώματα
μεταξύ των παραστάδων και τρία σε ευθύγραμμη διάταξη, κατά τον άξονα του
κτιρίου, τοποθετημένα παράκεντρα, πλησιέστερα στον ισχυρό δυτικό τοίχο.
Το ίδιο παράκεντρα ήταν τοποθετημένη και η είσοδος με το λίθινο
κατώφλι. Απέναντι από το Μέγαρο, σε έναν αρκετά μεγάλο ελεύθερο χώρο
βρίσκεται το ιερό της Αθηνάς, όπου αρχικά η λατρεία τελούνταν στο
ύπαιθρο.
Τη
στέγη στήριζαν δύο ξύλινα υποστυλώματα μεταξύ των παραστάδων και τρία
σε ευθύγραμμη διάταξη, κατά τον άξονα του κτηρίου, τοποθετημένα
παράκεντρα, πλησιέστερα στον ισχυρό δυτικό τοίχο. Το ίδιο παράκεντρα
ήταν τοποθετημένη και η είσοδος με το λίθινο κατώφλι. Το μέγαρο είχε
άμεση σχέση με την οχύρωση. Για τη τοιχοποιία του δυτικού ισχυρού
τοίχου, που ταυτίζεται με το αμυντικό τείχος, χρησιμοποιήθηκαν βράχια
και λίθοι, μεγάλου και μεσαίου μεγέθους και μικρότεροι λίθοι για τις
υπόλοιπες τρείς πλευρές. Η στέγη θα ήταν από πηλό με φύκια, καλάμια ή
ξύλα, όπως η επίπεδη στέγη των παραδοσιακών σπιτιών της Χίου.
Στο μέγαρο κατοικούσε ο ανώτατος άρχοντας του οικισμού, κοντά
στους βωμούς και στον παρακείμενο ναό της Αθηνάς. Πρόκειται για το
αρχαιότερο κτίσμα στη Χίο και χρονολογείται στα μέσα του 8ου αι. π.Χ. με
διάρκεια χρήσης ως και τον 5ο αι. π.Χ.
Πηγή:ΟΔΥΣΣΕΥΣ
