Η Γέφυρα του Αρκαδικού, γνωστή και ως Γέφυρα της Καζάρμας (σημερινή τουριστική σήμανση/πινακίδα: Μυκηναϊκή Γέφυρα Α΄) είναι μυκηναϊκή γέφυρα, που βρίσκεται στο χωριό Αρκαδικό Αργολίδας. Θεωρείται η αρχαιότερη διατηρημένη γέφυρα της Ευρώπης και πιθανότατα του κόσμου, καθώς και η αρχαιότερη μονότοξη γέφυρα που παραμένει μέχρι σήμερα σε χρήση. Η γέφυρα χτίστηκε την Εποχή του χαλκού, μάλλον τον 13ο αιώνα π.Χ. και ήταν μέρος του οδικού δικτύου που είχαν κατασκευάσει οι Μυκηναίοι στην περιοχή της Αργολίδας, για τη διασύνδεση της Επιδαύρου με τις Μυκήνες και την Τίρυνθα.
Η γέφυρα είναι κατασκευασμένη από γιγαντιαίους ογκόλιθους, χαρακτηριστικό των κυκλώπειων μυκηναϊκών κατασκευών. Έχει μήκος 22 μέτρα, πλάτος 5,6 μέτρα και ύψος 4 μέτρα. Εκτός από την γέφυρα του Αρκαδικού στην ευρύτερη περιοχή σώζονται άλλες τέσσερις παρόμοιες γέφυρες, με σημαντικότερες τη γέφυρα στο Γαλούση (κάποιες πηγές θεωρούν αυτήν αρχαιότερη) και το «Πετρογεφύρι» (πινακίδα: Μυκηναϊκή Γέφυρα Β΄).
Όπως όλες οι Μυκηναϊκές γέφυρες, η γέφυρα του Αρκαδικού στηρίζεται σε μεγάλους ακανόνιστους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους, οι οποίοι δημιουργούν το λεγόμενο «εκφορικό σύστημα». Για τη δημιουργία αυτού του συστήματος αρχικά στο κάτω μέρος της δομής τοποθετήθηκαν μεγάλοι λίθοι σε φυσικό βραχώδες έδαφος. Το κάτω μέρος του ανοίγματος της δομής (κοίτη του ποταμού), αποτελούταν από μια κάτω πλάκα, η οποία σχημάτιζε ένα ξεχωριστό, αρκετά υψηλό κατώφλι. Πάνω και γύρω από το κατώφλι, τοποθετήθηκαν οριζόντιες πλάκες, οι οποίες παρείχαν σταθερότητα για τους κάτω ογκόλιθους και, ταυτόχρονα, βάσεις για ένα άλλο στρώμα ανώτερων ογκόλιθων. Πιο πάνω, υπήρχε μια άλλη πλατφόρμα όπου, πιθανώς, τοποθετήθηκαν πέτρες, οι οποίες αποτελούσαν τον δρόμο. Οι Μυκηναίοι κατασκεύαζαν γέφυρες με δυο διαφορετικά εκφορικά συστήματα: με καμάρα ή τριγωνικό άνοιγμα. Η μετακίνηση και τοποθέτηση των λίθων πιθανότατα γινόταν με κύληση αυτών κατά τη διάρκεια της κατασκευής της γέφυρας, καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία, που να αποδεικνύουν την ύπαρξη και χρήση σκαλωσιών. Αυτή η θεωρία δικαιολογεί τη μερική επεξεργασία των λίθων σε αντίθεση με τους σμιλεμένους ογκόλιθους σε αντίστοιχα κυκλώπεια έργα της εποχής.
Το οδικό δίκτυο της Αργολίδας
Τέσσερις δρόμοι ξεκινούσαν από τις Μυκήνες και ένωναν την περιοχή με την Κορινθία και την υπόλοιπη Αργολίδα. Ήταν λιθόστρωτοι και το πλάτος τους επέτρεπε το ταξίδι τροχοφόρων αρμάτων. Ενώ παλαιότερα είχαν συνδεθεί με τον πόλεμο και το εμπόριο ως τμήμα ευρύτερων οδικών δικτύων που ένωναν απομακρυσμένες μεταξύ τους περιοχές, νεότερες έρευνες έχουν δείξει ότι προορίζονταν για χερσαίες επικοινωνίες τοπικού επιπέδου. Παρόλα αυτά ήταν αρκετά οργανωμένοι καθώς εντοπίστηκαν κατά μήκος τους διάφοροι σταθμοί και, ίσως, να υπήρχαν και κάποια σπίτια. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, όμως, που συνδέεται με αυτούς είναι η ύπαρξη γεφυρών, κατασκευασμένων με τον εκφορικό τρόπο και το κυκλώπειο σύστημα.
Η γέφυρα είναι κατασκευασμένη από γιγαντιαίους ογκόλιθους, χαρακτηριστικό των κυκλώπειων μυκηναϊκών κατασκευών. Έχει μήκος 22 μέτρα, πλάτος 5,6 μέτρα και ύψος 4 μέτρα. Εκτός από την γέφυρα του Αρκαδικού στην ευρύτερη περιοχή σώζονται άλλες τέσσερις παρόμοιες γέφυρες, με σημαντικότερες τη γέφυρα στο Γαλούση (κάποιες πηγές θεωρούν αυτήν αρχαιότερη) και το «Πετρογεφύρι» (πινακίδα: Μυκηναϊκή Γέφυρα Β΄).
Όπως όλες οι Μυκηναϊκές γέφυρες, η γέφυρα του Αρκαδικού στηρίζεται σε μεγάλους ακανόνιστους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους, οι οποίοι δημιουργούν το λεγόμενο «εκφορικό σύστημα». Για τη δημιουργία αυτού του συστήματος αρχικά στο κάτω μέρος της δομής τοποθετήθηκαν μεγάλοι λίθοι σε φυσικό βραχώδες έδαφος. Το κάτω μέρος του ανοίγματος της δομής (κοίτη του ποταμού), αποτελούταν από μια κάτω πλάκα, η οποία σχημάτιζε ένα ξεχωριστό, αρκετά υψηλό κατώφλι. Πάνω και γύρω από το κατώφλι, τοποθετήθηκαν οριζόντιες πλάκες, οι οποίες παρείχαν σταθερότητα για τους κάτω ογκόλιθους και, ταυτόχρονα, βάσεις για ένα άλλο στρώμα ανώτερων ογκόλιθων. Πιο πάνω, υπήρχε μια άλλη πλατφόρμα όπου, πιθανώς, τοποθετήθηκαν πέτρες, οι οποίες αποτελούσαν τον δρόμο. Οι Μυκηναίοι κατασκεύαζαν γέφυρες με δυο διαφορετικά εκφορικά συστήματα: με καμάρα ή τριγωνικό άνοιγμα. Η μετακίνηση και τοποθέτηση των λίθων πιθανότατα γινόταν με κύληση αυτών κατά τη διάρκεια της κατασκευής της γέφυρας, καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία, που να αποδεικνύουν την ύπαρξη και χρήση σκαλωσιών. Αυτή η θεωρία δικαιολογεί τη μερική επεξεργασία των λίθων σε αντίθεση με τους σμιλεμένους ογκόλιθους σε αντίστοιχα κυκλώπεια έργα της εποχής.
Το οδικό δίκτυο της Αργολίδας
Τέσσερις δρόμοι ξεκινούσαν από τις Μυκήνες και ένωναν την περιοχή με την Κορινθία και την υπόλοιπη Αργολίδα. Ήταν λιθόστρωτοι και το πλάτος τους επέτρεπε το ταξίδι τροχοφόρων αρμάτων. Ενώ παλαιότερα είχαν συνδεθεί με τον πόλεμο και το εμπόριο ως τμήμα ευρύτερων οδικών δικτύων που ένωναν απομακρυσμένες μεταξύ τους περιοχές, νεότερες έρευνες έχουν δείξει ότι προορίζονταν για χερσαίες επικοινωνίες τοπικού επιπέδου. Παρόλα αυτά ήταν αρκετά οργανωμένοι καθώς εντοπίστηκαν κατά μήκος τους διάφοροι σταθμοί και, ίσως, να υπήρχαν και κάποια σπίτια. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, όμως, που συνδέεται με αυτούς είναι η ύπαρξη γεφυρών, κατασκευασμένων με τον εκφορικό τρόπο και το κυκλώπειο σύστημα.
Βιβλιογραφία-Δικτυογραφία:
- Τουλούμης, Κοσμάς. «Η ομηρική εποχή. Μνημεία έξω από την ακρόπολη». Στον Εγκυκλοπαιδικό Οδηγό (Αρχαϊκή επική ποίηση).
- Wikipedia